CIEKAWOSTKI Pinchas Lapide – biblista żydowski – o Zmartwychwstaniu Jezusa.

Posted: 10 stycznia 2015 in CIEKAWOSTKI
Tagi:

Wydaje się rzeczą niezmiernie interesującą, a na ogół szerszym kręgom nieprofesjonalistów nieznaną, w jaki sposób współcześni teolodzy i bibliści żydowscy odczytują NT i jakie są ich poglądy na Osobę Chrystusa, Jego działalność, śmierć i zmartwychwstanie. Odpowiedź na te pytania rodzi bowiem kolejne pytanie czy i w jakim zakresie wyniki egzegezy judaistycznej tekstów NT rozszerzają widnokrąg chrześcijańskiego poznania.

jesus-resurection1

Obszernych informacji na ten temat dostarcza bogaty dorobek naukowy Pinchasa Lapide (1922 – 1997), teologa, biblisty i religioznawcy, kierownika Instytutu na Uniwersytecie Bar-Ilan w Izraelu, profesora (Gastprofessor) wykładającego także na wydziałach teologii uniwersytetów w Niemczech i Szwajcarii, autora wielu monograficznych opracowań wybranych tematów z ewangelii. Charakterystyczną cechą pisarstwa profesora Lapide jest fascynacja Osobą Chrystusa, którego postrzega jako Syna Izraela „najbardziej żydowskiego ze wszystkich Żydów”, ze względu na Jego niezwykle silne, przejawiające się w całej działalności, sposobie myślenia i nauczaniu zakorzenienie w wielowiekowej żydowskiej obyczajowości i tradycji opartych na Piśmie Świętym. W notach redakcyjnych i recenzjach zwraca się uwagę na to, że poglądy prof. Lapide dowodzą jak głębokie przemiany dokonały się po drugiej wojnie światowej w sposobie myślenia, ocenach i opiniach teologów judaistycznych dotyczących Osoby i nauczania Chrystusa, co daje dobrą podstawę do owocnego dialogu chrześcijan i Żydów.

Lapide odczytuje ewangelie dokonując egzegezy jej fragmentów dających pole do różnych interpretacji, na podstawie stosowanej w biblistyce metody porównawczej opartej na językowym znaczeniu poszczególnych pojęć i wyrażeń w języku oryginalnym: aramejskim lub hebrajskim, wymagającej niekiedy powrotnego tłumaczeniu na te języki zachowanego tekstu greckiego. W szerokim kontekście historycznym, ważnym dla zrozumienia analizowanego tekstu Lapide wzbogaca argumentację przytaczając, w miarę potrzeby, także wykładnię i opinie rabinistyczne. Przyczynia się to niejednokrotnie do przekonywającego wyjaśnienia znaczeniowo niejasnych fragmentów lub użytych zwrotów, które w tłumaczeniu greckim lub łacińskim są mało zrozumiałe lub dają pole do przypisywania im sensu dalekiego od ich pierwotnego znaczenia.

Najbardziej reprezentatywna dla poznania poglądów Pinchasa Lapide jest jego rozprawa pt. „Zmartwychwstanie – żydowskie doświadczenie wiary”. W przekonaniu autora Chrystus jako Wierzący Żyd wierny Prawu był Człowiekiem Bożym, który ofiarował Swoje życie za grzechy na odkupienie i zbawienie świata i w Swoim nauczaniu był tym, który przygotował drogę (Wegbereiter) na przyjście Mesjasza. Samo zmartwychwstanie (Auferweckung, Auferstehung) jako akt sprawczy woli i mocy Boga jest osadzone głęboko w tradycji judaistycznej i samym Piśmie Świętym, w którym znane jest wskrzeszenie z martwych i dlatego dla Żydów zmartwychwstanie nigdy nie było i nie jest powodem zgorszenia, w przeciwieństwie do niektórych biblistów chrześcijańskich, sprawiających wrażenie, że wstydzą się uznać Zmartwychwstanie Chrystusa za fakt realny, którego istnienie albo podważają albo interpretują w zawiły i wręcz niezrozumiały sposób. Tymczasem każde poznanie jest albo aktem wiedzy albo wiary. Wiedza i wiara nie pokrywają się ale wiara daje pewność poznania, podczas gdy wiedza ograniczająca rzeczywistość wyłącznie do jej fizycznego, rozumowego i „namacalnego” zakresu, zawodzi. Zmartwychwstanie Chrystusa jest dla Pinchasa należycie udokumentowanym w Ewangeliach faktem historycznym tajemnicy paschalnej, który wszakże nie dowodzi Jego Mesjańskiej godności, gdyż tradycja judaistyczna nie wiąże jej ze zmartwychwstaniem.

Główne argumenty przemawiające, zdaniem autora, za autentycznością faktu zmartwychwstania Chrystusa, to realistyczny sposób, w jaki ewangelie przedstawiają mękę konania i śmierć Ukrzyżowanego. Zamieszczone w nich relacje kobiet o pustym grobie dodatkowo podbudowują prawdziwość przekazów ewangelicznych, bowiem gdyby ich żydowscy autorzy chcieli stworzyć fikcję, to nie powoływaliby się na relacje kobiet, które w judaizmie uchodziły za osoby niewiarygodne i niezdolne do dawania świadectwa, czy składania zeznań. Podstawowym argumentem, który skłonił autora do zmiany pierwotnego stanowiska (z saducejskiego na faryzejskie) i uznania zmartwychwstania Chrystusa za fakt autentyczny był proces, jaki nastąpił w zachowaniu się Jego uczniów po ukrzyżowaniu. Otóż racjonalnie wytłumaczymy w jaki sposób garstka przestraszonych prostych rybaków i pasterzy, psychicznie załamanych, salwujących się ucieczką i powracających do swych dawnych zajęć, rozczarowanych i zawiedzionych w ich mesjańskich rachubach pokładanych w Ukrzyżowanym nagle i niespodziewanie przeobraziła się w grupę pewnych siebie i świadomych swojej misji nauczycieli nieporównanie skuteczniejszych w nauczaniu, niż miało to miejsce przed wydarzeniem Wielkiego Piątku. Nie byłoby to możliwe, gdyby zmartwychwstanie było tylko intelektualną wizją lub indywidualną halucynacją. Taka wizja lub halucynacja wystarczałaby może do założenia sekty religijnej, ale z całą pewnością nie do poprowadziłaby do powstania chrześcijaństwa jako wielkiej religii światowej, która tylko dzięki zmartwychwstaniu podbiła wkrótce całą Europę. Zdaniem autora doświadczenie zmartwychwstania stanowiło akt założycielski Kościoła. Było to niewątpliwie częścią Bożego planu zbawienia, dzięki któremu chrześcijaństwo poniosło wspólną wiarę w Boga Izraela do pogan. Opinię taką wyraził także taki autorytet rabinistyczny, za jakiego jest uważany Majmonides, w swoim podstawowym dziele „Miszna i Tora”, a pogląd ten podzielają także inni wielcy rabini. Ich zdaniem chrześcijaństwo jest nie tylko w pełni ważną drogą do zbawienia, ale jest także przygotowaniem do spełnienia obietnicy mesjańskiej (praeparatio messianica). Dlatego też „sprawa Jezusa” jest w gruncie rzeczy „sprawą Izraela”.

Swoje rozważania Lapide zamyka stwierdzeniem, że tam, gdzie kończy się ziemskie życie Chrystusa, tam rozpoczynają się, dzięki tajemnicy paschalnej zmartwychwstania, dzieje Kościoła. Na tym właśnie zasadza się i dla Żydów i dla chrześcijan kwintesencja wiary w zmartwychwstanie Chrystusa. Taki sposób widzenia zmartwychwstania i jego niezwykłych implikacji powinien, zdaniem autora, stanowić punkt wyjścia dla dialogu chrześcijaństwa z oczekującym nadejścia Mesjasza judaizmem. Ten punkt wyjścia określił Lapide w prologu do „Zmartwychwstania…” w następujących słowach:

„Na podstawowe pytanie, co dzieli chrześcijan i Żydów nieunikniona jest odpowiedź: Żyd Między nami od dwóch tysięcy lat stoi pobożny, bogobojny Żyd, który chciał wprowadzić Królestwo Boże w zgodzie i pokoju a z pewnością nie w nienawiści, podziale, czy wręcz rozlewie krwi.

Być może najbardziej żydowską cechą Nazarejczyka była nieśmiertelna siła nadziei, która poprzez Krzyż i Grób znalazła swoje ukoronowanie w wierze w Jego zmartwychwstanie – wierzę, która na niezbadanych Bożych drogach zbawienia doprowadziła do narodzenia Chrześcijaństwa.

W miarę rozchodzenia się dróg naszej wiary zmartwychwstanie stało się pomiędzy braćmi Jezusa i jego uczniami przedmiotem skandalu, który, jak wiele przyczyn naszych rozłamów może zostać przezwyciężony, jeżeli powrócimy do jego źródeł. W tym bowiem, co niegdyś stało się w Jerozolimie „na trzeci dzień” chodzi ostatecznie o Boże doświadczenie, które jak sam Bóg, uchyla się wszelkiemu dowodzeniu po to, aby otworzyć się wierze. Przeżycie wiary nie da się ani zakwestionować ani udowodnić, można je tylko posiąść wyczuloną myślą.

Bóg nasz jest Bogiem, który ocala. Bóg, Pan nasz ratuje nas przed śmiercią. (Psalm 68, 21).

Taka postawa profesora Lapide, który określa siebie mianem „żydowskiego teologa czytającego ewangelie”, jego rzetelność i bezstronność a przy tym uparte dążenie do prawdy znamionuje całą jego naukową twórczość i jest probierzem jego wykładni tekstów NT. Warto byłoby umożliwić polskiemu czytelnikowi bliższe jej poznanie.

http://www.magazyn.ekumenizm.pl/content/article/20030729094026848.htm

ZOBACZ TAKŻE–> znanichrzescijanie.wordpress.com/2014/12/28/argumenty-za-wiara52-realizm-w-opisach-kluczowych-wydarzen-nt/

Reklamy

Możliwość komentowania jest wyłączona.