MITOLOGIA STAROŻYTNA – SUMER / POWSTANIE CZŁOWIEKA/.

Posted: 3 lipca 2016 in MITOLOGIA STAROŻYTNA

Często można usłyszeć, że chrześcijaństwo to po prostu plagiat mitologii pogańskich. Zarówno stworzenie świata w Starym Testamencie jak i np. Zmartwychwstanie Chrystusa Pana w Nowym Testamencie ma być  kopią i tylko kopią wierzeń z tak różnych rejonów jak Egipt, Grecja, Babilon czy Persja. Seria MITOLOGIA STAROŻYTNA pozwoli nam zapoznać się z mitami i ocenić zarówno podobieństwa, jak  i różnice pomiędzy chrześcijaństwem a pogaństwem.

580510493_5c828c0454_o

Zanim pojawił się człowiek, bogowie sami próbowali zagospodarować ziemię, dziką i surową. Praca ich była ciężka, a pożywienia stale brakowało. Sytuacja bogów stawała się coraz gorsza i ta właśnie przysłowiowa bieda stała się źródłem pomysłu stworzenia istot, które przejęłyby trud pracy na ziemi i szybko uzyskały postęp cywilizacyjny przewidziany w boskich planach.

Istnieje mit w całości poświęcony stworzeniu człowieka. Jako główni bogowie stworzyciele występują tu Enki, Nammu i Ninmah.

Gdy bogowie nieba zostali zrodzeni,
gdy boginie matki zostały zaślubione
i gdy boginie matki między niiebo i ziemię zostały rozdzielone,
[…]
Wtedy bogowie ciężką pracą (starali się) o jedzenie i picie,
liczni bogowie pracę nadzorowali, niżsi bogowie kosze dźwigali,
bogowie kopiąc kanały ziemię w Harali sypali,
bogowie spieszyli się i skarżyli.
W on czas Enki, Mędrzec, Rodziciel, który licznych bogów do bytu powołał,
w oceanie engur, źródle, z którego woda wypływa,
a którego wnętrza żaden bóg nie może dostrzec,
w sypialni leżał i ze snu nie wstawał.
Bogowie łzy wylewali skarżąc się: „On stworzył biedę!”
Ale nikt przeciw śpiącemu w sypialni nie (śmiał) wystąpić.

Sprawa była jednak wielkiej wagi i bogini Nammu zdecydowała się interweniować.

Wówczas Nammu pramatka, która urodziła licznych bogów,
łzy ich swemu synowi zaniosła:
„Synu mój, ty śpisz…
Synu mój, podnieś się ze swego łoża i zacznij działać mądrze,
zastępców bogów ukształtuj, aby ci mogli swe kosze odrzucić!”
Enki na słowo swej matki, Nammu, powstał z łoża,
[…]
Roztropny, Mędrzec, Przezorny, który zna wszelką sztukę,
Stworzyciel wszystko kształtujący, dał się pojawić
rzemieśnikom przednim, rzemieślnikom doskonałym.
(Potem) Enki dał (człowiekowi) siłę i pierś jego uformował,
Enki, Stworzyciel, mądrość swoją do wnętrza (tej istoty) wprowadził,
do matki swej, Nammu, rzekąc:
„Matko moja, istota, której imię ustaliłaś, istnieje,
z ciężką pracą bogów zwiąż ją.
Zmieszaj <<serce>> gliny znajdującej się nad abzu,
rzemieśnicy przedni, rzemieśnicy doskonali glinę będą brać po kawałku,
a ty dasz powstać członkom (tej istoty).
Ninmah będzie pracować przy tobie,
boginie: Ninima, Egiziana, Ninmada, Ninbara,
Ninmug, Sarsardu i Ninnigina stać będą koło ciebie podczas dzieła tworzenia,
matko moja, ty ustal przeznaczenie tej istoty,
Ninmah zwiąże ją ciężką pracą bogów,
oto człowiek…”

Tak więc człowiek został uformowany z gliny według pomysłu boga Enki, który jednocześnie obdarzył nowo stworzonego cząstką swej mądrości.

Ten niezwykle plastyczny opis aktu tworzenia człowieka nasuwa nam nieodparcie obraz warsztatu modelarskiego i rzemieślników zajętych rzeźbieniem posążków z gliny. I taka na pewno jest geneza opisu mitycznego – figurki adorantów, kapłanów i władców, wzorowane na ludzkich modelach, były masowo wyrabiane w sumeryjskich warsztatach. Podobnie musieli więc postępować bogowie, którzy mieli jedną przewagę w tym przypadku – byli w mocy „dać tchnienie życia” uformowanym istotom. Mit nie kończy się radosnym okrzykiem „oto człowiek”. Następuje opis uczty wydanej przez Enki z okazji doniosłego osiągnięcia, w czasie której Enki i Ninmah przebrali nieco miarę w piciu. Rozochoceni niedawnym sukcesem, wzięli się znów sami do pracy, niestety – jej wyniki okazały się opłakane. Ninmah stworzyła sześć ułomnych postaci, dla których Enki ustalił przeznaczenie. Oto opis dwóch takich istot (inne na razie trudno zinterpretować).

Ninmah uformowała kobietę niezdolną do rodzenia.
Skoro Enki ujrzał kobietę niezdolną do rodzenia,
rozstrzygnął o jej losie, wyznaczając jej miejsce w domu kobiet.
(Następnie) Ninmah uformowała człowieka bez męskiego i żeńskiego organu.
Skoro Enki ujrzał człowieka bez męskiego i bez żeńskiego organu,
wyznaczył mu los kroczenia przed królem.

Z kolei Enki chciał spróbować szczęścia i choć jego twór okazał się zupełnie nieudany, prosił Ninmah o wyznaczenie dlań losu:

„Temu, którego twa ręka uformowała, wyznaczyłem los
i dałem mu chleba do jedzenia.
Teraz ty wyznacz los temu, którego uformowała moja ręka,
i daj mu chleba do jedzenia”.

Ninmah nie mogła jednak nic wskórać – ułomne stworzenie nie mówiło, nie chciało jeść, nie mogło stać ani klękać, ani siąść. Po długiej dyspucie (tekst w tym miejscu jest bardzo zniszczony i wskutek tego niejasny) Ninmah przeklęłą Enki za jego nieudolną robotę. W ten sposób Sumerowie wyjaśniali fakt rodzenia się ludzi ułomnych i kalek.

Znamy teksty przemawiające za tym, że istniała wśród Sumerów jeszcze inna koncepcja stworzenia ludzkości. Hołdowali jej, być może, kapłani Nibru, gdyż przypisuje ona Enlilowi rolę twórcy. Według tego poglądu ludzie wyrośli z ziemi, podobnie jak rośiny. Hymn na cześć świątyni Eengura w Eridu tak opisuje to wydarzenie:

Gdy ludzie w jednym roku obfitości stworzonej przez boga Ana,
z ziemi wyrośli jak ziele,

a mit o stworzeniu motyki:

(Enlil) w Uzumea uderzył motyką
i pierwociny ludzkości umieścił w szczelinie,
a gdy (ludzie) kraju wyrośli przed Enlilem,
spojrzał łaskawie na swych Czarnogłowych.

Podobną wersję zachował znaczenie późniejszy od wyżej wymienionych mit o celu stworzenia ludzkości.

Aruru obdarzona godnością Pani
Wielkie plany sama nakreśliła.
Aby rzemieślnicy i niedoświadczeni
jak zboże sami z ziemi wyrośli,
oto (decyzja) niezmienialna jak wieczne gwiazdy nieba.

Początkowo ludzie byli podobni zwierzętom, wiedli żywot prymitywny i dopiero użyczenie im przez bogów „tchnienia życia” oraz narzędzi i umiejętności pracy uczyniło ich zdolnymi do twórczego działania i spełniania boskich planów. Również bogowie ustanowili podstawowe formy życia społeczno-gospodarczego, stwarzając wielkie miasta jako swe ziemskie siedziby, wyznaczając los poszczególnym krainom oraz bóstwa opiekuńcze nad rozlicznymi dziedzinami. Zachował się pełen wyrazu opis pierwszego okresu życia na ziemi, przed wprowadzeniem cywilizacji, zwłaszcza uprawy roślin i chowu zwierząt domowych. Mit znany jest pod nazwą Lahar i Asznan. Opisana sytuacja była rzeczywiście godna pożałowania.

Wówczas gdy na górze nieba-ziemi
za sprawą Ana narodzili się bogowi Anunaki,
imię Asznan nie zostało zrodzone, jeszcze się nie pojawiło,
nić (przędza) Uttu nie została w kraju stworzona
i fundament (przybytku) Uttu nie został jeszcze założony
nie było owcy, nie mnożyły się jagnięta
[…]
Ludzie w owych dniach pradawnych
nie znali chleba do jedzenia,
nie znali szat do przywdziania,
ludzie chodzili na nogach i rękach,
trawę jedli (wprost) ustami jak owce,
a wodę pili z rowów.

W trosce o dostatek pożywienia bogowie stworzyciele zdecydowali powołać do bytu specjalne bóstwa powierzając im opiekę nad roślinami i trzodami. Były to Asznan – bogini zbóż oraz Lahar – opiekun owiec.

Jednakże ich działalność okazała się niewystarczająca i wtedy zdecydowało wprząc do pracy ludzi, dając im „tchnienie życia”, przez co stali się istotami rozumnymi i zdolnymi. Dalszy ciąg cytowanego mitu dostarcza szczegółowych informacji na ten temat:

Wtedy to w miejscu powstania,
w swym domu na Czystym  Wzgórzu
bogowie sprawili pojawienie sie Lahar i Asznan.
[…]
W przybytku gdzie chleb spożywają, bogowie zebrali się,
produkty bóstw Jahar i Asznan
Anunaki z Czystego Wzgórza jedzą, lecz nie moga się nasycić.
Wyborny napój z ich czystych owczarni
Anunaki z Czystego Wzgórza piją, lecz nie mogą się nasycić.
Dla dobra (rozwoju) ich czystych owczarni
(bogowie) dali ludziom „tchnienie życia”.

Sumeryjski pogląd na temat celu stworzenia człowieka przeniknął do mitologii babilońskiej, lecz technika aktu stworzenia została przez ludy semickie odmiennie przedstawiona. Największe mity akadyjskie enuma elisz i Atrachasis informują nas, że podstawowym elementem materii z której powstał człowiek, była krew lub ciało zabitego bóstwa. Wpływ tej koncepcji widoczny jest w późnosumeryjskim micie cytowanym już poprzednio, gdzie między innymi czytamy:

Wielcy bogowie, którzy tam stali,
i Anunaki, którzy losy rozstrzygają,
jedni i drudzy tak na to odrzekli Enlilowi:
„W Uzumua w Duranki
chcemy zabić bóstwa Lamma,
a z ich krwi ludzkości dać powstać”.

W Biblii odnaleźć można analogie do koncepcji sumeryjskich, jak chociażby uformowanie człowieka „z prochu ziemi” i tchnięcie weń „oddechu życia” (Księga Rodzaju 2,7), a także stworzenie go, aby panował nad zwierzętami i całą ziemią (Księga Rodzaju 1,26).

MITOLOGIA MEZOPOTAMII – ŁYCZKOWSKA SZARZYŃSKA ss.59-71

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s